Veghleslur

  • 93-1443005666_tmp_014.jpg

Breidalsheii er milli Vigrfar innst Skridal og Suurdals Breidals. Yfir heiina liggur jvegurinn milli Fljtdalshras og Breidals og hefur ar veri alfaralei um aldir. Breidalsheii gefur a lta srstar og merkar minjar um vegager 19. ld. ar eru heillegar veghleslur fr v um 1870. r eru, samt allmrgum vrum, hluti vegagerar sem tti vndu snum tma og auveldai mjg ferir randi manna me klifjahesta milli Breidals og Fljtsdalshras. essi vegur var notkun um 90 r, ar af var blaumfer yfir hann sustu 20 rin. Veghleslurnar eru minjar um fornt handverk og vegager fyrri tma sem unnin var me hndum og handverkfrum eingngu.

Gamli vegurinn yfir hheiina er vel greinilegur mestan hluta leiarinnar fr rng (efst heiinni, ar sem veginum hallar niur Breidal) og niur Vigrf Skridal (ar sem gamli vegurinn hverfur undir nverandi veg vi raflnuna). essi lei er tpir 3 km og er v gileg vegalengd fyrir gngufer sem er senn frandi og veitir innsn samgnguhtti fyrri tma.

Vegghleslur Breidalsheii - tarefni


Um mija 19. ld var miki verk unni Austurlandi (sem og var landinu) vi a bta samgngur og leggja vegi ar sem fyrir voru aeins torfrir troningar, t.a.m. fjallvegum.
sslulsingu Suur-Mlasslu fr rinu 1842, sem ger var af J.C. Voigt sslumanni, er komi inn stu vegamla sslunni. ar kemur fram a leiin yfir Breidalsheii s vru, rudd og gt yfirferar og leiir um Berufjararskar og Eskifjararheii su einnig varaar og ruddar rlega. Annars segir sslumaur fjallavegi sslunni almennt vera torfra.1
Sknalsingar fr 19. ld renna stoum undir essa skoun sslumanns. lsingu Hallormsstaa- og ingmlaskna fr rinu 1874 er lst vegum um og t r sknunum. Vegabtur eru litlar essum vegum, nema sunnan megin Breidalsheii er nlagur gur kafli, hlainn upp af grjti hallandi melum og urum. rum stum eru ruddir kaflar skrri en ekki og einstku brr svo vegurinn er farandi nema xi; ar er argur vegur, ruddur um fjlda ra.2
egar lei nr lokum 19. aldar komst aukin kraftur vegaframkvmdir. komu m.a. erlendir srfringar til landsins til a starfa a vegager. Einn eirra var norski verkfringurinn Niels Hovdenak sem landsstjrnin fkk ri 1884 til a sj um vegarlagningu yfir Vestdalsheii, milli Seyisfjarar og Hras, og kanna framtarvegsti milli essara byggarlaga.3 grein sem birtist tmaritinu Andvara ri 1885 lsir Hovdenak hugmyndum snum varandi vegager slandi og setur stu slenskra vega samhengi vi run vegagerar Noregi. Hann bendir a vegir slandi su margan htt lkir norskum vegum sem var htt a nota og nefnir v sambandi a barmar rsum hr landi su almennt hafir mjg brattir, oft nrri verhnptir, og v s htt vi a eir hrynji. eim urfi a vera halli. Reyndar m gera vegarbrnir varanlegar, tt brattar sjeu, me v a mra r upp me grjti ...4 essi or Hovdenak benda til a vegager lkt og s sem Jn Finnbogason stri Breidalsheii hafi veri frekar ft hr landi essum tma. Hann hl kanta vegum sem voru 1-3 steinarair og eitt helsta einkenni strri veghleslna Breidalsheii er einmitt hallinn, sem tla m a s lykilatrii gri endingu eirra.

Sgu sslunefndar Suur-Mlasslu eftir rmann Halldrsson er a finna msan frleik um vegager Austurlandi. Hn var raunar eitt af strstu mlefnum sslunefndarinnar, einkum til a byrja me. rmann segir svo fr:
hverju ri voru kosnir rnir verkstjrar vegager. Algengast var a fela sslunefndarmnnum verkstjrn hverjum snum hreppi, en hafi sslan srstakan verkstjra snrum snum. Fyrstan er a nefna Jn Finnbogason fr sunnarstum Breidal. Hann byrjai hj sslunni 1876 og stjrnai vegager a mestu fjallvegum, svo sem Breidalsheii, Berufjararskari, Eskifjararheii, Reindalsheii og hlsunum Geithellnahreppi, a.m.k. Mlahlsi. Einnig Skridal, Vigrf og yfir Haugatorfu. ... Jn er sast skrur verkstjri 1898, en kvaddur me akkarorum sslunefnd 1901.5
Vileitni yfirvalda til a bta pstsamgngur virist hafa haft mikil hrif a aukinn kraftur var settur vegager og vegabtur.
Um vegalagninguna Breidalsheii skrifar Hjrleifur Guttormsson: jvegur liggur n um heiina, kafla nrri v sem gamla leiin l. Ekki er hgt a tala um Breidalsheii n ess a minnast hinar vel geru vrur og vegakantahleslur sem ar eru, en a eru handverk Jns Finnbogasonar, ess kunna hleslumanns. Verk hans virast standast betur tmans tnn heldur en almennt gerist.6 Fleiri hafa s stu til a benda ga endingu hleslna Jns, m.a. segir rmann Halldrsson: Enn ann dag dag eru verk hans snileg essum fjallvegum flestum, og Breidalsheii hefur til skamms tma veri eki blum vegi sem hann lagi.7 Ekki arf a orlengja a vegir sem lagir voru Austurlandi fyrir aldamtin 1900 voru byggir me umfer randi manna og klifjahesta huga en ekki blaumfer.

ri 1882 feraist orvaldur Thoroddsen um Austurland og m lesa um fer og rannsknir orvaldar fyrsta bindi Ferabkar hans. Vegabtur Berufjararskari og Breidalsheii f mjg loflegan dm hj orvaldi og er ljst a honum ykja astur ar framrskarandi mia vi ara fjallvegi. Hann segir: r Breidal liggur leiin yfir Berufjararskar, a er mjg bratt og htt (2132 fet), en v var n bezti vegur, eftir v sem var um a gera hr landi; hvergi s eg eystra vegi jafnskynsamlega gera og Berufjararskari og Breidalsheii; ar var alt bygt r grjti og vel s fyrir vatnsrensli og skrium me rsum og grjtgrum.

S sem fjalla hefur hva tarlegast um vegager Breidalsheii og tt Jns Finnbogasonar henni er Hrlfur Kristbjrnsson. Hann ritai grein Mlaing ri 1967 sem fjallar a verulegu leyti um essi efni. Hrlfur segir a vegir sem Jn Finnbogason geri hafi miast vi a vera ngu breiir til a tveir menn gtu rii samsa og teymt hesta vi hli sr. etta hafi tt arfa eysla snum tma. Um arfleif Jns Finnbogasonar vi vegager og um vinnubrg vi vegager 19. ld segir Hrlfur Kristbjrnsson m.a.:
Sums staar eru vegir, sem Jn lagi, enn dag [ri 1967] notair sem blvegir n endurbta annarra en malburar ... og egar blvegur var lagur yfir Breidalsheii 1939, var va notaur s vegur sem Jn lagi, aeins breikkaur stykkjum, og tveimur stum voru ar har brr byggar yfir grafninga. r standa enn. Einnig standa ar margar vrur, sem byggar voru undir hans stjrn sem vegvsir yfir heiina dimmviri. N er bi a leggja njan veg yfir Breidalsheii rum sta, en gmlu hleslurnar standa enn sem minnisvari hheiinni, en asunnan ea brekkunum niur Breidalinn eru jarturnar bnar a eyileggja ll hans verk. Berufjararskari hefur til essa dags szt eitt miki mannvirki fr hans tmum. a er, a mig minnir, 18 metra hr grjtkantur, hlainn yfir gil svonefndri Kinn, og hefur etta veri svo vel hlai, a adunarvert er. eim rum voru ekki verkfri til vegagerar nnur en jrnkarlar, rekur, sleggjur og handbrur.

Vegurinn var annig gerur, a hlainn var kantur r grjti, ar sem ess var kostur, og fyllt upp me grjti, ar sem fanlegt var, og jafna svo ofan me ml, sem borin var handbrum ea jafnvel pokabrigum, sem tveir menn bru milli sn, egar brur raut. ar sem ekki var fanlegt grjt, var notu snidda kanta og fyllt upp me sama efni og borin ml yfir, ef ess var kostur a f hana svo nrtka, a vinnandi verk vri a koma henni me slkum tkjum, enda reyndust moldarbrrnar ltils viri.
Rennur voru hlanar upp r grjti og hellur lagar yfir. Voru hellurnar stundum langt a fluttar. Til var a, a rennur vru byggar upp r torfi og hlanar saman, en hvergi hef g s a vegager fr eim tma, sem Jn Finnbogason var verkstjri.9
Jn Finnbogason var ekki einn um a hlaa undir vegi Austurlandi fyrir tma blsins. Hann virist hins vegar hafa veri brautryjandi essum efnum svinu og heimildum ber saman um a handverk hans hafi veri srlega vanda og hleslur sem hann geri v endingarbetri en almennt gerist.

jnustuailar

  • Veghleslur

    Breidalsheii er milli Vigrfar innst Skridal og Suurdals Breidals. Yfir heiina liggur jvegurinn milli Fljtdalshras og Breidals og hefur ar veri alfaralei um aldir. Breidalsheii gefur a lta srstar og merkar minjar um vegager 19. ld. ar eru heillegar veghleslur fr v um 1870. r eru, samt allmrgum vrum, hluti vegagerar sem tti vndu snum tma og auveldai mjg ferir randi manna me klifjahesta milli Breidals og Fljtsdalshras. essi vegur var notkun um 90 r, ar af var blaumfer yfir hann sustu 20 rin. Veghleslurnar eru minjar um fornt handverk og vegager fyrri tma sem unnin var me hndum og handverkfrum eingngu.

Visit Egilsstair

jnustusamflagi Hrai
Kaupvangur 17
700 Egilsstair
S. 470 07 50
info@visitegilsstadir.is

Egilsstair

Samflagsmilar

facebook

2008 - 2017 | Fljtsdalshra | UM OKKUR | VEFTR

Svi